Bijvangst


BLOG OVER SOCIAAL-CULTURELE ZIJPADEN.
"BIJVANGST" VAN COACHING EN ADVISERING IN ONTWIKKELINGSLANDEN (www.louis-smit.eu).

EN OVER MARKETING EN COMMUNICATIE.

EN OVER LITERATUUR EN ANDERE KUNST.

LOUIS SMIT

Mongolenstorm als communicatiesysteem

Een held, een strateeg, een wrede wereldveroveraar te paard. Zo zet het Nationaal Militair Museum in Soesterberg Dzjengis Khan neer in de aan hem gewijde tentoonstelling. Maar je kunt Dzjengis Khan (1162-1227) ook beschouwen als de man die de impuls gaf tot  een gigantisch en uitgekiend communicatiesysteem.   

Het was een continentaal communicatiesysteem van 10.000 verversingsposten en 300.000 paarden dat de Mongolen in staat stelde om op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen in hun rijk. Dit rijk omspande, tot aan Hongarije, meer dan 8000 kilometer.  Over de Mongoolse informatiesnelweg verplaatsten zich niet alleen goederen en mensen maar ook ideeën en bacteriën, zoals de verwekker van de pest.

Zo ziet Joris van Eijnatten het, hoogleraar cultuurgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Hij schrijft erover in “Van dorpsplein tot cyberspace”. Het boek zoekt naar de constanten in communicatie, van oertijd tot het digitale heden. Daarnaast gaat het  in op wat communicatie teweeg kan brengen. Ook transportmiddelen komen aan bod.

De grote verdienste van dit boek is dat het verbanden legt tussen maatschappelijke en technologische ontwikkelingen en communicatie.  Interessant is het voor mensen die zich beroepshalve met communicatie en marketing bezig houden en diepgang zoeken maar ook voor wie geïnteresseerd is in de historie van media en de menselijke geschiedenis als geheel.

(Van dorpsplein tot cyberplace. Prometheus-Bert Bakker, prijs: 49,95)

Panama hat: frustratie van Ecuador

In het hoedenatelier annex hoedenmuseum in Cuenca in Ecuador spreken ze liever niet over de ´Panama hat´ als ze de typische witten strooien hoeden laten zien. Het is de frustratie van Ecuador dat het Midden-Amerikaanse land Panama met de eer is gaan strijken. Een stil gevecht om een al verloren reputatie.

Veel heeft de Amerikaanse president Theodore Roosevelt (1858 – 1919) daaraan bijgedragen. Hij droeg zo’n hoed toen hij gefotografeerd werd bij de aanleg van het Panama-kanaal.

“Het is een hoed die zich goed door blanke én zwarte dandy´s laat dragen bij een pak van wit linnen”, zegt de verkoopster. In Cuenca zelf is de dracht ook heel gebruikelijk onder inheemse vrouwen. Of ze nou een kind of een zak meel op hun rug dragen, de hoed blijft op. Ze gaan in het algemeen maar schoorvoetend akkoord met een foto van hun hoed en de fantastische kleuren van de rest van hun kleding.

De hoed wordt gemaakt van het stro van een speciale palm. Panama-hoeden produceren is een serieuze bedrijfstak in Ecuador waar ook jonge vrouwen en mannen brood in zien. In elke winkelstraat is er wel een atelier.

De passagiers van de Mayflower

Ze zouden daar in Leiden net zo goed een beetje boos kunnen zijn op de Pilgrim Fathers in plaats van hen te eren met gedenktekens en een museum. Deze godsdienstige vluchtelingen uit Engeland werden liefdevol opgenomen in Leiden, maar ze wilden de taal niet leren en namen na elf jaar, in 1620, de wijk naar Amerika. Met het schip de Mayflower.

Schrijver en dichter Leo van Zanen (www.leovanzanen.nl) vertelde op 2 april over dat schip en over zijn passagiers, die zich in Amerika vermenigvuldigden en presidenten voortbrachten. De lezing was ter ere van het tienjarig bestaan van Mayflower Bookshop in Leiden,  toevluchtsoord voor wie Engelstalige literatuur zoekt (www.mayflowerbookshop.nl).

Op de Mayflower voer Miles Standish mee, militair adviseur van de Pilgrim Fathers.  Longfellow schreef over hem een gedicht: “The courtship of Miles Standish”. De Leidse theatergroep Litteris Sacrum gaf een voortreffelijke toneeluitvoering van deze liefdesgeschiedenis ten beste.

Poetin op een klassefeestje

Het is een wazige afbeelding, gefotografeerd door glas heen. Zij hing aan de wand in de wachtruimte van een televisiezender in Ulaanbaatar, hoofdstad van Mongolië. Deze foto is het gedeelte waarop zowel Stalin als Poetin te zien zijn in één groot verband met Einstein en koningin Elisabeth.

Kijk eens goed naar de houding van Poetin. Die is interessant. Gewoonlijk zie je Poetin als hij met strak gezicht een toespraak houdt of een wat wiebelend macho-loopje doet, klaar om op elk moment zijn pistool te trekken. Soms zit hij met ontbloot bovenlijf op een paard of is hij aan het vissen.

Maar hier is hij ontspannen met een tevreden lachje. Hij zit erbij alsof hij op een klassefeestje tegen de muur zit, en hij heeft de zelfingenomen houding van iemand die over zijn klasgenoten denkt: jullie krijg ik later nog wel.

De truc met het lege stembiljet

Armenie, 18 februari 2013, presidentsverkiezingen. De zittende man, Serzj Sarkisian, mocht weer vijf jaar aanblijven. De uitslag werd met gelatenheid en cynisme ontvangen. Zijn opponent sprak van omkoping en fraude en eiste, tevergeefs, de overwinning op. 

De Armeense televisiezender Gala TV bracht een reportage over het vervoeren naar stemlokalen van mensen die onder druk zouden zijn gezet om op Sarkisian te stemmen. De zender toonde daarbij beelden van het aanbieden van geld in ruil voor een stem.

Volgens Gala TV werd gebruik gemaakt van de "truc met het lege stembiljet". Die gaat zo. Als groep die baat heeft bij de status quo zorg je dat je een stapeltje stembiljetten te pakken krijgt. Dat doe je bijvoorbeeld als deze gedrukt worden. De door jou ingevulde biljetten geef je aan arme senioren. Die moeten die biljetten in de stembus deponeren. Het aan hen uitgereikte lege biljet moeten ze vervolgens bij jou inleveren. Daar geef je hun geld voor. Daarna breng je die biljetten op dezelfde manier in de circulatie. Enzovoort. Aldus Gala TV.

19e-eeuwse Rus die blogging voorzag

Sociale media zijn niet meer weg te denken en de blogs vliegen je om de oren. De Russische schrijver Vladimir Odojevski voorzag dit verschijnsel in de negentiende eeuw maar hij plaatste het pas in het jaar 4338.

Hij verrekende zich dus danig en zijn visie op de toekomst is amusant. Paarden zijn in onbruik geraakt als transportmiddel. De Russen verplaatsen zich in ‘elektrorijders’ en luchtschepen en hebben last van immigranten die zich niet aanpassen en ‘alleen maar flink willen verdienen’.

Wie wil kan in de volgende passage een ‘voorspelling’ zien van blogging en van het internet: “Eindelijk kregen we vandaag de huiskrant van de eerste minister hier, waarin we, tussen twee haakjes, bij hem werden uitgenodigd voor een soiree. Je moet weten dat in veel huizen, vooral van mensen die veel relaties hebben, zulke kranten worden uitgegeven; ze komen in plaats van de gebruikelijke correspondentie. In deze krant lees je gewoonlijk een bericht over de gezondheid of ziekte van de heer en vrouw des huizes en andere huiselijke nieuwtjes, vervolgens verschillende gedachten, opmerkingen, tips en ook uitnodigingen. Bovendien zijn voor contacten in onvoorziene gevallen tussen de bekende huizen magnetische telegrafen aangelegd via welke mensen die ver van elkaar wonen met elkaar kunnen praten.”

Odojevski (1803-1869) was naast Russisch vorst en romantisch schrijver ook muziekkenner. Hij was, net als de dichter Poesjkin, redacteur van het tijdschrift Sovremennik (De Tijdgenoot). Bekend zijn vooral zijn verhalen onder de titel Russische Nachten.

 “Het Jaar 4338” van Odojevski is uitgegeven in een tweetalige uitgave. Zij is onderdeel van de sympathieke serie Slavische Cahiers die minder bekende Slavische literatuur toegankelijk maakt. De vertaling van oud-hoogleraar Slavistiek Willem Weststeijn is uitstekend.

(Uitgever: Pegasus. Prijs: € 9,90)

Marketing van ambiance

Op een markt op Bali staat een bord met een aanbeveling aan toeristen: Eat, Drink, Relax & Be Happy. Een design-studio op Bali probeert voor dat relaxen de juiste ambiance te verzorgen met accessoires voor resorts, hotels, restaurants, villa’s en spa’s. Het zonnige Indonesische eiland, feitelijk Eén Groot Happy Hour voor toeristen, staat daar vol mee.

“Our hotel room accessories, lighting products, bathroom amenities and soft furnishing make your guests experience various ambiances by light reflection, beauty, perfume, shape, texture and color”, zegt de eigenaresse en hoofddesigner. In de showroom waar zij een hotelkamer heeft nagemaakt,  demonstreert zij wat licht en geur kunnen doen. Veel objecten zijn geinspireerd op de natuur, zoals de lichtjeshouders in de vorm van een tulp of een anemoon. In de hoeken staan een lamp die op een paddenstoel lijkt en een lamp die een menselijke omarming verbeeldt. Er liggen ook kussens die zij heeft ontworpen.

Veelal  gaat het dus om gewone gebruiksvoorwerpen, zoals een kaarsenhouder of een zeepdispenser of een vaasje of een lamp. De producten van deze design-studio hebben daarnaast een artistieke kant  en helpen de ambiance te creeren waardoor  gasten zich (nog beter dan) thuis voelen. Daarbij moet het bedrijf in ogenschouw nemen dat het meestal te maken heeft met internationaal resort-management, dat perfect Engels eist en dat wat verder kan afstaan van de gewenste smaak. Een steuntje in de rug is de reputatie die Bali heeft in kunstzinnige ambachtelijkheid.

Het bedrijf wil groeien en zocht management- en marketingadvies.  Een mooie klus om de tanden in te zetten voor een expert die van mooie dingen houdt maar ook beseft dat de schoorsteen moet roken. Goed ook voor de werkgelegenheid op Bali. Er worden op korte termijn twee designers aangenomen.

Een redenering van likmevestje

Terwijl de schulden van Griekenland opnieuw voor hoofdpijn zorgden, verscheen “Het Verdrag van Maastricht 25 jaar later” van Jo Cortenraedt en Maarten van Laarhoven. Dit boek bevat interviews met 15 sleutelfiguren van de Eurotop die leidde tot het verdrag, dat op 7 februari 1992 werd getekend. Het was de aanzet voor de omvorming van de Europese Gemeenschap tot Europese Unie en voor de  invoering van de euro.

Over Griekenland gaat het interview met Frits Bolkestein, voormalig minister van Defensie en Eurocommissaris. Hij had naar eigen zeggen zijn best gedaan om Italië buiten de muntunie te houden. Maar: “Bondskanselier Kohl wilde de Italianen erbij hebben. De Fransen wilden dat ook, want als Italië er niet bij was, dan zou Frankrijk het zwakste lid zijn. Dit alles is zeer te betreuren. In het bijzonder omdat later Griekenland ook lid is geworden. De Europese Raad vond dat men de Grieken niet mocht onthouden wat men de Italianen had gegeven. Dat is natuurlijk een redenering van likmevestje. Ze toont de lichtzinnige wijze aan waarop op het hoogste niveau werd geoordeeld over belangrijke Europese zaken.”

In het boek komen verder de toenmalige premier Ruud Lubbers en  EU-voorzitter Jean-Claude Juncker aan bod. Zo ook journalist Kees Boonman en Camille Oostwegel van Château Neercanne. De laatste geeft een kijkje in menselijke factoren. Zo hoorde hij koningin Beatrix zeggen: ‘ik ben gastvrouw hier en ik bepaal hoe lang de lunch duurt’.

“Het Verdrag van Maastricht 25 jaar later” verschijnt in een tijd van grote EU-perikelen, zoals het genoemde Griekenland, de Brexit en massa-immigratie. Het is uitstekend geschreven. Het is opinievormend in het licht van de huidige heruitvinding van de EU. Het bevat wat sombere zwart-wit-foto’s, waardoor die Eurotop ook heel lang geleden lijkt.  Behulpzaam is de begrippenlijst die EU-jargon (subsidiariteit, opting-out) uitlegt.   

Auteur Jo Cortenraedt (1954) is hoofdredacteur van Chapeau Magazine en producent van L1 TV. Hij werkte als ANP-redacteur en als correspondent voor het NOS Journaal en De Telegraaf. Mede-auteur Maarten van Laarhoven (1965) werkte bij de Limburgse dagbladen en is nu zelfstandig journalist.

(Uitgeverij Leon van Dorp, Heerlen, € 19,50)

Terry

Dit is Terry, een Australier van 74 die al negen jaar op Bali woont in een homestay. Het grootste deel van zijn tijd zit hij te roken en een computerspel te spelen. Om de paar minuten laat hij zijn kunstgebit een koprol maken in zijn mond. Als je hem tegenkomt, zegt hij: “hello mate”. 

Tot zijn pensionering werkte hij in de security op het vliegveld van Perth. Na twee scheidingen stelt zijn pensioen hem nog wel in staat om op Bali goed te leven, een paar uurtjes vliegen van Australie. Naar eigen zeggen  heeft hij een Balinese vriendin die hem elke week opzoekt.

Als hij in zijn eentje door Sanur loopt, onderscheidt zijn autonome uitstraling hem van de bleke Australische mannen op leeftijd die verdwaasd rondlopen of op niets zitten te wachten in een sports bar. Hij loopt met een stok, want zijn voeten hebben een opduvel gekregen bij een motorongeluk.

Er is even een rimpeling in de vijver.  Hij is zijn documenten verloren. “Eigen stomme schuld”.  Een paar dagen geen cent te makken. Voor de aangeboden biertjes en de sandwiches toont hij zich erg dankbaar. Intussen vertelt hij beeldend over multicultureel Perth.  

Wat is nou zo fascinerend aan deze man? In ieder geval: zijn onthechtheid, zijn onaangepastheid, het overal lak aan hebben en zijn tevredenheid met weinig.

De elites en de populisten

De kritiek van de zogenoemde elites op de zogenoemde populisten is bevreemdend vanuit communicatie- en taalkundig oogpunt. Het is gemeengoed dat organisaties, dus ook politieke partijen, hun doelgroep moeten kennen en op heldere wijze daarmee moeten communiceren.

Politieke partijen  die dit proberen te doen, krijgen soms het etiket van populisme, ongeveer een synoniem voor volksverlakkerij. Het electoraat wordt daarmee impliciet weggezet als een collectief van dommerds die een verkeerde voorstelling van zaken, leugens en loze beloften niet doorzien. Dit zou het als bevoogdend en als een belediging kunnen opvatten.

Want in een democratie bepaalt nu eenmaal het volk en niet (alleen) de elites. Zo verheven als de connotatie van democratie is, zo negatief is deze van populisme. Terwijl demos en populus beide volk betekenen, in resp. het Grieks en het Latijn. 

Mister Tea

In de zaal met 30 Indonesische ondernemers op Java viel hij op door zijn leergierigheid. Hij wilde alles weten over hoe je een product in de markt zet, hoe je het verpakt, hoe je het promoot en hoe je het eventueel exporteert. Binnen het gezelschap werd hij al gauw Mister Tea genoemd. Al zes jaar was hij producent en leverancier van thee.

Na afloop van mijn presentatie spraken we een tijdstip af voor individuele coaching. Het werd een intensieve middag met gesprekken over hoe Westeuropese consumenten hechten aan gezondheid, eerlijke productie en duurzaamheid. Ik mocht komen kijken bij zijn bedrijf. Een typisch voorbeeld van home industry, maar wel: indrukwekkende home industry. En schoon. De werkplaats annex fabriek stond letterlijk achter zijn huis.

Zijn vijf medewerkers waren druk met sorteren en verpakken en achter een computer zat iemand te werken aan de website van het bedrijf. Mister Tea toonde mij zijn certificaten aan de muur en vroeg wat ik vond van de verpakkingen met de verschillende theesoorten. Na afloop zwaaiden hij, Mister Tea, en zijn hele gezin mij uit. Twee dagen later mailde hij me al ontwerpen van verpakkingen in de lijn die ik had gesuggereerd, met een idee erbij voor de promotie.

Het enthousiasme van deze rasondernemer was ontroerend. Van zulke mensen moeten ze het hebben in dat deel van Indonesië. Hij is bestuurslid van een ondernemersvereniging die zich tot taak stelt om jonge mannen en vrouwen werkgelegenheid te bieden door hen te helpen bij het ondernemerschap. Hij was er lid van geworden omdat hij zijn zorgen en problemen wilde delen. Deze vereniging is op weg om zich tot een stabiele en toekomstgerichte organisatie te ontwikkelen, verankerd in een veel groter ledenbestand dan nu dat voor een realistische contributie uitstekende dienstverlening krijgt in de vorm van training, voorlichting en bedrijfstakpromotie. Mister Tea werkt daaraan mee en gaat daarvan ook profiteren.

De vinger van Gribojedov

Met Verstand Schept Lijden was hij een ‘man van één boek’. Hij kwam ongelukkig aan zijn einde als diplomaat in Perzie. Begraven is hij in de Georgische hoofdstad Tbilisi. In Tbilisi vertelde iemand in de opera dat er in dat graf alleen een vinger van de Russische schrijver Aleksandr Gribojedov (1795-1829) ligt. De Georgische ambassadeur in Nederland wilde zijn vrouw wel vragen uit te zoeken hoe het precies zat.

“De pink van Gribojedovs linker hand en in het bijzonder het litteken erop hielp zijn lichaam identificeren nadat het door het janhagel in Perzie extreem was verminkt. Gribojedovs onthoofde lichaam (of wat daar van over was) werd in Tbilisi begraven bij het klooster van Sint David”, was het antwoord.

Het verhaal gaat dat een Armeense eunuch en twee Armeense meisjes die uit een harem waren ontvlucht hun toevlucht hadden genomen tot de Russische ambassade waar Gribojedov werkte. Gribojedov wilde hen niet uitleveren. “Opgejut door de mullah’s bestormde het gepeupel het gebouw. Uiteindelijk werd zijn lichaam uit het raam gegooid. Een kebab-verkoper hakte het hoofd eraf en stelde het tentoon op zijn kraam terwijl de rest van het lichaam drie dagen lang werd toegetakeld”.

De grauwe straten van de Sovjet-Unie

De foto’s in “Ulitsa” van Leo Erken lijken te gaan over een voorbije wereld: vaak grauwe beelden van desolate straten met een portret van Lenin en van militairen. Maar grote delen van de voormalige Sovjet-Unie en van Centraal Europa en de Balkan hebben nog eenzelfde fascinerende grauwheid.

Ulitsa betekent straat in het Russisch en Erken stelde het boek samen van de overwegend zwart-witte foto’s die hij tussen 1987 en 2003 maakte en die vaak in kranten werden gepubliceerd. De onderschriften zijn in het Russisch en het Engels.

Het staartje van de socialistische status is zichtbaar: er zijn foto’s bij van de Bulgaarse leider Zjivkov en van de Poolse leider Jaruzelski en van de Roemeense dictator Ceausescu.Dat was een ellendige tijd voor velen. Maar niet veel minder ellende tonen de foto’s van na de val van het socialisme rond 1990.

Straatkinderen in Moskou en een tehuis van achtergelaten gehandicapte kinderen. Daarbij de wrange aantekening dat Russische ouders gehandicapte kinderen mogen afgeven aan zo’n tehuis. Drugsgebruikers, kromgegroeide oude dametjes in Abchazie, een kerkhof met slachtoffers van de oorlog tussen Armenië en Azerbejdzjan.

De geportretteerden lachen nooit, of bijna nooit. Des te meer welkom is de flirterige blik van het rokende meisje bij het Graf van de Onbekende Soldaat dat te horen krijgt dat ze daar moet weggaan. Niet voor niets, denk ik dan, staat deze foto uit 2000 op het omslag.

(Ulitsa Street, Eastern Europe and the former Soviet Union 1987-2003. Prijs € 34,50)

Armenia: a bitter-sweet adventure

I am standing in a mini-van, a lady pulls my bag out of my hands and puts it on her lap. My first reaction is resistance, but I see all the seated passengers holding bags to lighten the burden of the ones standing. If someone did this in Amsterdam, they would have been punched on the nose. This is how gentle Armenia is.

Posters in the streets of Yerevan show the numbers 1915–2015 and ‘I remember, I demand’. The year 1915 is anchored so deep in the hearts of the Armenians. They demand recognition and they have many reasons to do so. This is how bitter Armenia can be.

While at night people are holding conversations in the restaurants with live music around the Opera House, a demonstration takes place in front of government buildings on Bagryaman Street, practically around the corner. A huge crowd is protesting against the enormous increase of electricity rates. Sweet and bitter on one night, 500 meters apart.

The Lovers Park

On Bagryaman Street, there is the so-called Lovers Park. The park has WIFI! Lovers sitting on the same bench can exchange messages of affection on their smartphones. Unfortunately, some of them will be separated soon by destiny.

Three million Armenians live in Armenia, seven million in the diaspora. One million of those live in Los Angeles, nicknamed Los Armenios. Especially, the men work abroad. Armenians are famous for their ability to integrate. No one should be surprised at an Armenian fish shop owner in The Nederlands loudly advertizing “Hollandse nieuwe”, the most Dutch herring dish.

Aznavour’s brother

I get into a taxi and look into the face of the spitting image of Charles Aznavour. “Are you Aznavour’s brother”, I ask and the friendly driver smiles. In a souvenir shop I suggest to the owner selling Aznavour’s busts. He likes the idea and pulls a bottle of vodka from a cupboard. We propose toasts to peace and love and women, we sit and drink, exchange facts and opinions, and establish an eternal friendship. Eternal until he says it’s time to go home. All things must pass, how sweet they may be.

Urban nomad

I am not much of a warrior or a hermit on mountain trips, I am more of an urban nomad and a paladin. Caucaseastan.com invited me to Armenia to give advice on behalf of PUM Netherlands Senior Experts (www.pum.nl). In my free time, I walk the streets of Yerevan and that is an amazing cultural adventure for me.

I am also an epicurean, eating juicy apricots bought from an elderly lady on the market. There are no sweeter apricots in the world than the Armenian ones in June! I eat loads of them until my Armenian colleague says: “open them before you put them into your mouth, there may be worms inside.” I open the next apricot. And good heavens, it has worms. I must have eaten several apricots with worms and did not even notice that they tasted bitter.

Published on caucaseastan.com, 2015, June 24

Onderwijsemigratie uit Nepal

Jaarlijks verlaten naar schatting 30.000 jongeren Nepal om in het buitenland te studeren. Vooral  universiteiten in Australië en India zijn populair, maar er gaan er ook naar Thailand of Groot-Brittannië.  Die Nepalese jongeren gaan weg omdat zij het onderwijs in Nepal niet goed genoeg vinden en er nauwelijks kansen op werk zijn.

Cijfers zijn onbekend, maar velen keren nooit meer terug naar hun vaderland. Zo kun je gerust spreken  van een braindrain.  De Nepalese regering lijkt dat koud te laten, zoals ook de erbarmelijke staat van wegen en straten haar weinig lijkt te doen.

“Is het niet triest dat je broer in Nederland studeert en misschien nooit meer terugkomt”, is de vraag aan een wijsneus van een jaar of 14 die de namen van alle premiers van Europa kent, ook Mark Rutte.  Zijn antwoord: “Dat is niet triest, want als hij daar veel kan leren en er beter van kan worden, dan is dat prima.”

Het kan zijn dat de Nepalese regering erop rekent dat de jongelui wel geld naar huis zullen sturen. Ongeveer zoals in Armenië. Van de ca 10 miljoen Armeniërs op de wereld wonen er 7 miljoen niet in Armenië. Zij sturen in totaal een bedrag naar hun achtergebleven familie dat aardig in de buurt komt van  de totale Armeense rijksbegroting.

De ‘onderwijsemigratie’ uit Nepal is een serieuze business. Enkele honderden bureaus leven van Nepalese studenten die in het buitenland gaan studeren. Zij geven hun advies en regelen formaliteiten, zoals financiële bewijsstukken en een visumaanvraag. De studenten betalen hen ervoor, maar ook ontvangen deze bureaus commissie van de buitenlandse universiteiten die slimme Nepalese studenten graag zien komen.


Computerles zonder stroom

Een goed voorbeeld van een ontwikkelingsproject: de Ecuadoriaanse overheid helpt vrouwen in dorpen restaurants en hotelletjes te runnen en regionale producten te maken. De natuur is er machtig mooi, de bergen zijn er hoog, en het gebied heeft het in zich natuurliefhebbers en avontuurlijke reizigers aan te trekken. Er is alleen geen toeristische infrastructuur, zoals dat heet.

De weg erheen leidt door hoge bergen waar nu eens de zon fel schijnt en dan weer een dikke nevel hangt. Een vrachtwagen waarop Saddam Hussein stond geschreven kwam ons tegemoet en ergens in een stadje was er een kermisattractie zichtbaar die Kamikaze heette.

In de berm van de weg staat om de 100 meter wel een paard of een koe of een schaap of zelfs een varken aan een touw. Er lag een dier langs de weg. Het bleek een paard te zijn dat was gedood door een vrachtwagen. Dat is op een vreemde manier deerniswekkender dan de dode schapen langs de wegen in Schotland.

De vrouwen krijgen lessen in gastvrijheid en terwijl ze zelf melk zo van de koe drinken leren ze melk pasteuriseren op grote gasstellen. De lerares in wit schort zei: “Als jullie die melk rauw drinken gebeurt er niets, maar zo´n Europeaan (zij wees op mij) moet dat niet proberen. Die wordt daar hartstikke ziek van”. Daarna volgde de bereiding van kaas en van mozzarella, en van marmelade.

De vrouwen krijgen ook les in eenvoudig computergebruik voor het voeren van de administratie van een horeca-gelegenheid. Daar zaten in een schoollokaal vol computers 25 vrouwen bij elkaar waarvan enkele in de plaatselijke klederdracht met hoed. Er waren er ook twee van een jaar of zestig bij waarvan de gezichtsuitdrukking niet veel besef toonde van het doel van deze zitting.

Computerles dus, maar de elektriciteit was uitgevallen. Paniek. Maar wat deed de instructeur? Hij tekende het bureaublad van een pc op het schoolbord en maakte groepjes die functies of programma´s voorstelden. START, OFFICE, WORD, EXCELL, KLEINER MAKEN, GROTER MAKEN. En zo moesten zij laten zien wie wie nodig had om iets te bereiken op de computer.

Creatief, én ironisch dat dit zich afspeelde op een paar kilometer afstand van zo´n beetje de grootste hydro-elektriciteitscentrale van Ecuador.


Avondje zappen in Mongolie

Entertainment op een Russische zender. Zes mannen zitten op barkrukken en de vraag is wie van hen gay is, oftewel een 'gomoseksualist'. Voor de identificering is een vrouw met een zesde zintuig ingehuurd, die met ogen dicht en zwierige gebaren de vibraties voelt en de homo eruit pikt. Smakeloos, al had het interviewtje met hem nog wel iets menselijks. Hij mocht vertellen hoe hij zijn geaardheid altijd heeft moeten verbergen.

Dit leverde een avondje zappen in het Aziatische Mongolie op, naast ook een interview op een ander Russisch kanaal met een gelauwerde actrice, in likkende stijl afgenomen. En een discussie van wat oudere heren over de Krim. Strekking: de Krim hoorde altijd al bij Rusland en goed dat Poetin het schiereiland eindelijk in de Russische haven heeft teruggeloodst.

In Ulaanbaatar een avond zwerven langs Mongoolse tv-zenders en die van andere Aziatische landen is zo anders dan een avond zappen in pakweg Bolivia. Heel Latijns-Amerika wordt met Spaans/Portugees bestreken. Op de Aziatische zenders klinken behalve Mongools en Russisch ook Chinees, Koreaans, Kazachs en andere niet-verstaanbare talen.

Fashion TV met die domme, gehaaste loopjes komt er dan soms als een rustpunt tussendoor. Met na afloop van de show altijd een verlegen, in vodden gehulde sloeber die de catwalk opstrompelt en die de ontwerper blijkt te zijn.

Wat veel Aziatische zenders overigens gemeen hebben met de Latijnsamerikaanse is dat ze het eigen land zo bewonderen. Landenpromotie gecombineerd met de bevestigng aan wie er wonen, dat die het enorm getroffen hebben. Zo zie je op het televisiescherm stromende rivieren voorbijkomen, hoge bergen, fantastische oogsten, kuddes paarden, kuddes geiten, kamelen, voortsnellende ruiters, dansende mensen, optredens van musici met typische instrumenten en veel, veel blije gezichten.

Online marketing in een week

“Online Marketing Expert In Een Week”. Als het zo gemakkelijk was.... Maar dit boek over digitale marketing geeft wel uitstekende adviezen over hoe je de onderdelen daarvan snel kunt toepassen.

De auteur, Jeroen Bertrams (1974), werkte als strategisch marketingadviseur en bracht als internetondernemer drie sites naar de tophonderd in Nederland. Sinds 2005 is hij zelfstandig adviseur voor online marketing. Hij schreef zeven boeken over zijn vak.

Het boek onthoudt zich van filosofische bespiegelingen over digitale marketing en toont wat bedrijven en individuen nu nodig hebben om goed mee te kunnen komen en hoe je dat in de praktijk brengt. Dat is het sterke punt. Naast bekende sociale media als Facebook en twitter komen ook zaken als Gamification en Crowdfunding aan bod.

Het boek, dat 16 euro kost, is nuttig voor marketeers, communicatiemensen en (web)redacteuren. Maar managers van bedrijven en zzp-ers kunnen er ook veel aan hebben.

Het imago van Kazachstan

Het olieland Kazachstan is bezig met zijn imago. De president wil de naam van het land veranderen in Kazach Natie of iets dergelijks. Dit om de associatie weg te nemen met armere landen als Oezbekistan, Turkmenistan enTadzjikistan, en met in zijn ogen gewelddadige landen als Pakistan en Afghanistan.

De naam met de uitgang -stan, die land betekent, zou toeristen afschrikken. Feit is dat de schrijver Gerrit Komrij sprak van Absurdistan toen hij Nederland wilde bespotten. En de term Verweggistan duidt ook geen al te aanlokkelijk oord aan.

In 2006 kwam de film ‘Borat’ van Sacha Baron Cohen uit. Deze komiek schilderde de Kazachstaanse bevolking af als dom en primitief. Die bevolking mocht de film zelf niet zien, maar later zei een minister dat dankzij ‘Borat’ het toerisme was vertienvoudigd.

Of de voorgestelde naamsverandering van het land erdoor komt, valt nog maar te bezien. Er is veel weerstand tegen. Dit hoor je op straat: “Ons volk is verontwaardigd door dit nieuws, want zoveel miljarden worden daaraan besteed. De hoge heren bestelen de staat en ons volk verarmt, en daar komt niets goeds van.”

Pensioencommunicatie

Er is weer een nieuw communicatiespecialisme. Pensioencommunicatie. Het woord duikt op in het vocabulaire van financieel adviseurs. ‘Persoonlijke aandacht de succesfactor bij pensioencommunicatie’. ‘Neuzen dezelfde kant op richten en bruggen bouwen’. Dat zijn de frasen die erbij horen.

Vroeger belden financieel adviseurs op als je net de eerste hap van je avondeten had genomen. Met louter goed nieuws over een hoog rendement van hun producten. Het verhaal was zo overdonderend dat je die vileine vraag vergat te stellen: als dat rendement inderdaad zo fantastisch is, waarom zit jij zelf dan nog steeds aan de telefoon mensen lastig te vallen?

Verzekeraars, pensioenfondsen en financieel adviseurs spreken steeds vaker over transparantie en communicatie. Er zijn pensioenoverzichten waarin je kunt lezen ‘hoe je ervoor staat’ en op basis waarvan je ‘keuzes kunt maken’. Deze overzichten bevatten uitsluitend slecht nieuws.

Vele jaren was het gebrek aan transparantie troef in de wereld der financieel adviseurs en werd er grof verdiend aan in kleine letters weggestopte provisies. En nu is er dan pensioencommunicatie. Een eufemisme van het zuiverste water. Als er een cursus voor was, dan zou die net zo goed kunnen heten: slecht nieuws brengen als basis van uw verkoopstrategie.

Arabistiek: nieuwsgierig kosmopolitisme

In mei 2013 was het 400 jaar geleden dat in Leiden Thomas Erpenius (1584-1624) als eerste hoogleraar Arabisch in Nederland zijn oratie 'Over de Voortreffelijkheid en Waardigheid van het Arabisch' uitsprak. De arabistiek in Leiden is een diepgewortelde traditie die in de hele wereld bekend is. Geleerden als Scaliger, Erpenius, Golius, De Goeje en Snouck Hurgronje genieten wereldfaam.

Dit zegt het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, dat een tentoonstelling over 400 jaar arabistiek organiseert. Deze loopt nog tot en met 2 maart 2014. 

Achter de professoren en hun universiteit bevond zich een complete lokale infrastructuur. Die bestond uit oosterse drukkers zoals Elsevier en Brill, boekverkopers en veilingmeesters. “De Leidse arabistiek is een symbool van de 'blik op de ander' door de loop van de eeuwen heen. Het getuigt van een kosmopolitische nieuwsgierigheid naar de exotische wereld van de islam, vermengd met een gezonde portie ondernemingszin. “

De tentoonstelling is onderdeel van het Europese project Cultural Encounters, opgezet door het wetenschappelijke samenwerkingsverband Humanities in the European Research Area (HERA). Financiële steun werd ook ontvangen van Saudi Aramco (Dhahran, Saoedi -Arabië).

Bij de 400 jaar van arabistiek is de Nederlandse slavistiek een kleine jongen. Deze bestaat dit jaar pas 100 jaar.

Avondje zappen in Latijns-Amerika

Wat je je niet zo gauw realiseert is dat de nationale televisiezenders in Latijns-Amerika zich niet alleen op het eigen publiek richten maar ook een promotionele functie vervullen in de richting van de buurlanden. Portugeestalig Brazilië even terzijde gelaten, is er van het zuidelijkste puntje van Argentinië tot aan de onderbuik van de VS een enorm publiek dat Spaans als moedertaal of als lingua franca heeft. 

En dan ook niet te vergeten dat Spaans in de Verenigde Staten de tweede taal is. Schatting: wereldwijd is er een potentieel publiek van een half miljard Spaanssprekenden. Ter vergelijking: het Russisch (als moedertaal en als lingua franca) gaat richting een kwart miljard.

Elk land pakt zijn promotie op een andere manier aan. Argentinië laat zijn rijkdom zien en heeft als leus Palpitando (kloppend) Argentina, terwijl op het scherm ook zender Argentinisima staat. (Dat doet denken aan tv-lok Nigella Lawson, van wie een boek Nigelissima heet.) Bolivia pakt het iets socialistisch-realistischer aan. De televisie toont beelden van combines en van koeien en van vruchten en dansende mensen. Het lijkt er één groot feest, het zet Bolivia neer als een land waar het goed wonen is. Peru is daarin iets terughoudender. Colombia, met zijn imago van gewelddadigheid en drugs, is bezig met een campagne om zich als veilig en mooi op de kaart te zetten.

Venezuela pakt het wat politieker aan. De televisie toont president Maduro en heel vaak worden beelden van zijn overleden voorganger, Eerste Commandant Hugo Chavez, van stal gehaald. Daarin spreekt hij massa´s toe, hij huldigt helden, hij wordt toegejuicht, het woord patria valt om de haverklap. Ook zingt hij of leest gedichten voor onder begeleiding van een gitarist. Dat mag demagogie zijn. Ook zijn er fundamentelere programma’s. Er is een serieus discussieprogramma dat ergens over gaat, al laat dat uiteindelijk ook wel zien hoe goed de Venezolaanse regering bezig is. Ook is er een man die eruit ziet als een professor en iets vertrouwenwekkends heeft. Net als Moshe Dayan heeft hij een lapje voor één oog. Met een aanwijsstok wijst hij op een landkaart op de gevaren in de wereld.

Propaganda in de Duitse les

Op de schoolreünie gaven oud-docenten nog eens een lesje om tegemoet te komen aan de nostalgie van de oud-leerlingen. Een stuk of 15 van ons kozen Duits. De inmiddels 73-jarige leraar las “Ein Freund der Regierung” voor van Siegfried Lenz, geboren in 1926 en nog in leven. Het verhaal gaat over propaganda van alle tijden, die bedenkelijke hoek van het communicatievak.

In dat verhaal worden journalisten uitgenodigd om een kijkje te nemen in een land dat de reputatie heeft het niet zo nauw te nemen met democratie en mensenrechten. (Gek genoeg zijn dat vaak landen die zich Democratische republiek of Volksrepubliek noemen. Echt democratische landen hebben die toevoeging niet nodig.)

Een veel te aardige gids leidt ze rond. (In de Sovjet-Unie [1922-1991] waren die begeleiders meestal jongens en meisjes die te goed Engels spraken. Een goede opleiding of in de VS of Engeland studeren waren vooral weggelegd voor kinderen van ouders die gebeiteld zaten in het socialistisch establishment. In het gesloten Iran van 2006 werd ik overigens ook eens rondgeleid door zo’n veel te goed Engels sprekende gladakker.)

En wat zulke regimes meestal doen, gebeurde ook in het verhaal van Lenz. Ze lieten een “neutrale” figuur vertellen over de verworvenheden van het land en de regering, hier een dorpsbewoner, een deelgenoot van deze zogenaamde hemel op aarde. Maar wat blijkt? Bij het afscheid duwt de dorpsbewoner een van de journalisten een propje in de hand. Daar zit een tand in die hem uit de mond was geslagen toen hij was gemarteld om hem te dwingen de lof te zingen van de regering.

De ik-figuur van het verhaal was die journalist. De leraar vroeg: waarom zou Siegfried Lenz het verhaal in de ik-persoon hebben verteld? Omdat het dan veel overtuigender is, was het goede antwoord. Aangedaan en overtuigd van de streken van bepaalde regimes dropen we af naar de borrel van de reünie.

Home Staging

Het communicatievak kent vele hoeken en gaten. Ooit gehoord van Home Staging? Momenteel overtreft het aanbod van onroerend goed de vraag aanzienlijk. Dat is nette makelaarstaal voor: het is takkenmoeilijk om je huis te verkopen. Een firma die Residence Visage Home Staging heet biedt hulp bij het aanlokkelijk presenteren van het object dat je wilt verkopen. Dat gaat verder dan wat makelaars gebruikelijk adviseren: ga met de witkwast door het huis en als er kijkers komen zorg dan dat dat het naar verse koffie en gebakken appeltaart ruikt.

“De Home Staging-consultant, die een geschoolde specialist is, weet hoe je onroerend goed in orde moet brengen en hoe je voorwerpen zo moet schikken dat het er zo luchtig en zo aangenaam mogelijk uitziet”, staat te lezen in het blad van de Tsjechische tak van de internationale makelaardij Century 21. “Home Staging verbergt niets maar probeert juist alle voordelen te laten zien waar het object over beschikt.”

Dat lijkt op het advies van de klassieke PR-adviseur, maar in dit geval moeten de stoelen aan de kant. Voor de geplande verkoop is een huis vaak overvol met dingen, zo leert de ervaring, en de levensstijl en de smaak van de bewoners sluiten hoogstwaarschijnlijk niet aan bij die van potentiele kopers. De inrichting overschaduwt dikwijls de voordelen van de ruimtes en de mogelijkheden van hoe je die kunt gebruiken, zegt het blad.

De Home Staging-consultant komt bij je langs en zorgt voor een aantrekkelijke presentatie op foto’s en bij bezoeken van kijkers. Die foto’s zijn heel belangrijk want de meerderheid van huizenzoekers zoekt eerst op het internet.

Medvedev op je bureau

Dit is de werkplek van een Russische ondernemer, de directeur van een reclamebureau in Astrachan. Er staat een portret van president Dmitri Medvedev. Zonder duidelijke reden staat er een haas met een rode broek naast hem. Op de vraag waarom de president daar staat antwoordt de ondernemer: ‘’Je hoort respect te tonen voor de leiding van je land”. Dat lijkt op de bijbelse opvatting dat je de overheid moet gehoorzamen die over je is gesteld.

De volgende vraag is of Medvedev wel op je bureau moet staan als algemeen wordt vermoed dat premier Vladimir Poetin, voormalig president, feitelijk aan de touwtjes trekt. Antwoord: “Het is een duo en hoe ze de taken verdelen is niet belangrijk. Het resultaat telt.”

Als het duo zijn zin krijgt dan wordt de eerste in 2012 opnieuw president en neemt Medvedev het premierschap van hem over. Door later nog een keer stuivertje te wisselen zouden zij, als duo, volgens het electorale systeem in Rusland tot 2036 het land kunnen blijven leiden. Poetin is dan 84, Medvedev 71. Dat zou weer aardig lijken op de gerontocratie waar de Sovjet-Unie patent op had. Denk aan Brezjnjev, die als zeventiger in functie overleed.

Sinds de ontbinding van de Sovjet-Unie in 1991 zoekt Rusland met vallen en opstaan naar een passende vorm van democratie. Democratie is voor veel Russen een scheldwoord, een ander woord voor armoede. Want wie politiek niet dwars lag onder het Sovjetsocialisme had vaak best een goed leven, met werk in een staatsfabriek of op een collectieve boerderij en met recht op allerlei voorzieningen.

Maar wie moeite heeft zijn eigen broek op te houden in een kapitalistische samenleving kan makkelijk in de verleiding komen om de democratie daarvan de schuld te geven.

Tsjechische gemeentevoorlichting

De ambachtslieden lopen nog steeds door Neveklov op weg naar hun lunch van veproknedlozelo, een bord met varkensvlees, plakken deeg met het volume van 6 witte boterhammen en doorgekookte kool. Aan de ballonnen onder hun overall is te zien dat ze er ook nog steeds een paar pullen bier bij drinken.

Neveklov ligt in het voormalig arbeidersparadijs Tsjechië. De dictatuur van het proletariaat is er na de fluwelen revolutie in 1989 vervangen door de dictatuur van de ambachtslieden. Dakbedekkers, loodgieters, schoorsteenvegers, boomomhakkers, elektriciens zijn moeilijk te pakken te krijgen. Ze laten zich bidden en smeken om langs te komen en als de opdracht niet vet genoeg is reageren ze met arrogantie of extra hoge prijzen.

Net als vroeger schelden de burgers op de nitwits die volgens hen de overheidskantoren bevolken. Een mening die even hardnekkig is als de mening dat je bij verkiezingen het beste kunt stemmen op politici die zelf vermogend zijn (Vaclav Havel, prins Karel Schwarzenberg) omdat de kans net iets kleiner is dat zij het land bestelen.

Wat er ook van waar is, in de 30 jaar dat ik in Neveklov af en toe boodschappen doe is het een pittoreske plaats geworden, die onlangs ook nog eens de status van stad heeft gekregen. Hoewel er maar 2400 mensen wonen.

Neveklov lééft. Er worden nieuwe woningen gebouwd. Er zijn verscheidene restaurants. Er zitten mensen op terrassen. Er zijn nieuwe winkels gekomen, zoals de nette zaak van de Vietnamees die groente en fruit verkoopt. Het plein met park en monument voor oorlogsslachtoffers is opgeknapt. De gebouwen eromheen zijn gerestaureerd, schoongemaakt en geverfd, zo ook het gebouw dat behalve een bioscoopje, een restaurant en de Tsjechische spaarbank ook het stadhuisje huisvest.

Overheidscommunicatie was op nationaal niveau tijdens het socialisme propaganda, voorlichting als service voor de burger was op lokaal niveau vrijwel non-existent. Dat is nu veranderd. Terwijl elke wijk in de hoofdstad Praag inmiddels een professionele wijkkrant heeft en een balie waar je echt iets te weten komt, heeft Neveklov nu ook een gemeentelijk informatiecentrum dat op werkdagen en op zaterdagochtend open is. Het ligt er vol met folders en ander voorlichtingsmateriaal en de mevrouw –publieksvoorlichter- geeft je antwoord op al je vragen over de gemeente Neveklov en haar omgeving. Ze weet ook nog wel een goede dakbedekker.

Translation services in Kazakhstan

Advance Services in Aktobe in Kazakhstan is always looking for the best quality of its translations and strives to meet the high standards which are common in the USA and Europe. Therefore, it invited an expert of PUM Netherlands Senior Experts to give advice and assess the quality of the project management and the quality assurance, being the core of the operations of all good translation agencies. This article was published on www.moiperevodchik.kz, the website of Advance Services.

“Running a translation agency is a complicated matter”, says Louis Smit of PUM, a sworn translator of Czech, Slovenian and Russian and a former translator and foreign desk editor at the Netherlands Press Agency. “It is not just about ‘offering translations’. Very often the environment is stressful. Quick delivery is usually required and translating capacity must be available at once. The company has to manage client needs, find, train and manage translators, manage quality control, keep tight deadlines, market the services and, last but not least, track payments.”

Translations are considered to be unpleasant costs. This is the same in Kazakhstan and Europe. Companies and individuals mostly look for a translating agency if they need one and do not look for it because they like it. “On the other hand, companies and individuals should realize that translations build bridges and allow a next step in business or in personal life”.

Full service

Louis Smit came to the conclusion that Advance Services is up to the European criteria for quality translation work. Additionally, he made suggestions for improving the work flow and the quality of the translation work. The added value of a company such as Advance Services is being a full service specialist in translating. It knows which translator has the right qualifications to be up to the difficulties of a technical, legal, medical or marketing text. A perfect different language version is crucial to the business of corporate clients who need it for legal or marketing purposes.

Also, individuals should be able to rely on the accuracy of the translations of their travel document or diploma. Customers can also turn to Advance Services for advice on administrative requirements and procedures to follow related to translations. Apart from providing a quality translation, the agency makes sure that the process is smooth from intake to delivery-in-time and that the translation is checked profoundly.

Free lance translators

The Dutch expert worked with the enthusiastic and motivated team of employees of Advance for two weeks. “The way Vera Marinova, the owner/director, runs the company shows great seriousness, a good knowledge of the work processes and sophistication. Paying attention to quality and working on improving it by training and ‘educating’ the free lance translators, she keeps an eye on the future.” 

PUM Netherlands Senior Experts consists of volunteers with large business experience who support PUM’s vision that ensuring a sustainable development of the private sector is the best way to create employment and to fight poverty. The organization is financed by the Dutch government and runs about 2000 projects a year advising small and medium-sized firms in Latin America, Eastern Europe, Asia and Africa.