Blog Louis Smit

  • Over business consultancy, marketing, coaching van bedrijven, ontwikkelingssamenwerking, reizen, kunst, literatuur, media en andere dingen die communiceren

Propaganda in de Duitse les

Op de schoolreünie gaven oud-docenten nog eens een lesje om tegemoet te komen aan de nostalgie van de oud-leerlingen. Een stuk of 15 van ons kozen Duits. De inmiddels 73-jarige leraar las “Ein Freund der Regierung” voor van Siegfried Lenz, geboren in 1926 en nog in leven. Het verhaal gaat over propaganda van alle tijden, die bedenkelijke hoek van het communicatievak.

In dat verhaal worden journalisten uitgenodigd om een kijkje te nemen in een land dat de reputatie heeft het niet zo nauw te nemen met democratie en mensenrechten. (Gek genoeg zijn dat vaak landen die zich Democratische republiek of Volksrepubliek noemen. Echt democratische landen hebben die toevoeging niet nodig.)

Een veel te aardige gids leidt ze rond. (In de Sovjet-Unie [1922-1991] waren die begeleiders meestal jongens en meisjes die te goed Engels spraken. Een goede opleiding of in de VS of Engeland studeren waren vooral weggelegd voor kinderen van ouders die gebeiteld zaten in het socialistisch establishment. In het gesloten Iran van 2006 werd ik overigens ook eens rondgeleid door zo’n veel te goed Engels sprekende gladakker.)

En wat zulke regimes meestal doen, gebeurde ook in het verhaal van Lenz. Ze lieten een “neutrale” figuur vertellen over de verworvenheden van het land en de regering, hier een dorpsbewoner, een deelgenoot van deze zogenaamde hemel op aarde. Maar wat blijkt? Bij het afscheid duwt de dorpsbewoner een van de journalisten een propje in de hand. Daar zit een tand in die hem uit de mond was geslagen toen hij was gemarteld om hem te dwingen de lof te zingen van de regering.

De ik-figuur van het verhaal was die journalist. De leraar vroeg: waarom zou Siegfried Lenz het verhaal in de ik-persoon hebben verteld? Omdat het dan veel overtuigender is, was het goede antwoord. Aangedaan en overtuigd van de streken van bepaalde regimes dropen we af naar de borrel van de reünie.