Blog Louis Smit

  • Over business consultancy, marketing, coaching van bedrijven, ontwikkelingssamenwerking, reizen, kunst, literatuur, media en andere dingen die communiceren

Detective

Op de radio vertelt Hans Boland hoe hij ertoe gekomen is Slavische taal- en letterkunde te gaan studeren. Op vakantie aan het eind van de middelbare school las hij een vertaling van Misdaad en Straf van Dostojevski. Dat was zo anders dan wat hij kende, zo spannend, dat hij dat boek ook in het Russisch wilde lezen.

Exact zo is het mij vergaan, met datzelfde beroemde boek, en precies daarom ben ook ik Slavische letteren gaan studeren. Met het verschil dat Hans een indrukwekkende carrière als vertaler heeft opgebouwd. Hij vertaalde de poëzie van Poesjkin, enkele jaren geleden Anna Karenina van Tolstoj, en nu is van hem een nieuwe vertaling verschenen van Misdaad en Straf.

Detective

Misdaad en Straf is een ‘omgekeerde detective’. Aan het begin van de roman weet je al wie de moord gepleegd heeft. Namelijk de student Raskolnikov, die de redenering volgt dat hij als intelligente jongeman een nuttige bijdrage aan de maatschappij levert. Dat geeft hem, vindt hij, het recht om een nutteloze woekeraarster om het leven te brengen.

Hans Boland heeft de onhebbelijkheid om af te geven op andere vertalers. Hij is bijvoorbeeld heel negatief over Karel van het Reve, mijn hoogleraar Slavistiek in Leiden. Die hield vast aan het motto 'je moet vertalen wat er staat' en was wars van het soort vrije vertalingen dat Boland soms bezigt. Mijn jaargenote en bekroond vertaalster Yolanda Bloemen geeft Boland een draai om zijn oren in de NRC en houdt een pleidooi voor de vertaalbenadering van Van het Reve. Bloemen leverde zelf prachtige vertalingen af, zoals Oorlog en Vrede van Lev Tolstoj. Binnenkort verschijnt van haar een vertaling van de absurdistische schrijver en dichter Daniil Charms.

Repercussies

Gedichten van Charms staan ook in het zojuist verscheen “Repercussies uit het Russisch”, een bloemlezing van Russische poëzie , samengesteld en vertaald door Arie van der Ent. Deze bundel, die bijna twee eeuwen overspant, bevat werk van 30 klassieke Russische dichters.

De keuze is gebaseerd op de persoonlijke voorkeuren van de vertaler. Grote namen als Lermontov en Toergenjev ontbreken niet. Minder bekende als Fet en Chodasevitsj vormen een aangename ontdekking.

De vertaler toont zich zelf een vaardig dichter door rijm en metrum te hanteren en, in het daarbij horende spanningsveld, recht te doen aan de Russische originelen en aan het soms plechtige taalgebruik uit die tijd. Erg knap. Handig is dat dat hij er per dichter een korte levensbeschrijving en een portret bij levert. Opvallend is hoe jong velen van hen waren toen ze stierven.